Kinh Thánh dạy : “Tình yêu thương hay nhịn nhục; tình yêu thương hay nhơn từ; tình yêu thương chẳng ghen tị, chẳng khoe mình, chẳng lên mình kiêu ngạo, chẳng làm điều trái phép, chẳng kiếm tư lợi, chẳng nóng giận, chẳng nghi ngờ sự dữ, chẳng vui về điều không công bình, nhưng vui trong lẽ thật. Tình yêu thương hay dung thứ mọi sự, tin mọi sự, trông cậy mọi sự, nín chịu mọi sự” (I Cô-rinh-tô 13:4-7), và tập tành yêu thương ở bước thứ năm là “chẳng lên mình kiêu ngạo” (I Cô-rinh-tô 13:4).

Trong cuộc sống xã hội, con người chú tâm đến chiều cao ở vài lãnh vực. Trước hết học cao, tài cao, lương cao và địa vị cao. Muốn cao phải gắng sức mà “lên”. Nhiều kẻ ít học, tài hèn vẫn được hưởng lương cao và địa vị cao nhờ thời thế và cha ông quyền thế đưa lên.

Cuối năm 2012, thủ lãnh Bắc Hàn Kim Chánh Nhất đã phong cho con trai mình Kim Jong Un tuổi chưa đầy 30, học hành chẳng biết đến đâu, chẳng có một ngày trong quân đội đã được tấn phong “đại tướng bốn sao” cùng với danh hiệu “suryong” (lãnh tụ tối cao). Những kẻ được lên cao loại này, người Việt chúng ta gọi “chó nhảy bàn độc”.

Một lãnh vực “cao” ít người quan tâm đó là “tâm hồn cao thượng”. Loại “cao” này có khi chẳng cần học cao, tài cao, lương cao hay địa vị cao vẫn đạt được.

Một lãnh vực “cao” mà hầu hết chúng ta đều có thể đạt được ở bất cứ trình độ học vấn ra sao, tài cán thế nào, thuộc hạng nghèo hèn hay giầu sang đều có thể vướng mắc. Đó là một loại cao ngạo đáng ghét - Kiêu ngạo.

Kiêu ngạo được thể hiện qua con mắt - “Con mắt kiêu ngạo” (Châm-ngôn 6:17); lời nói - “nói cách kiêu ngạo” (Thi-thiên 12:3); mặt với lòng - “Mặt tự cao, lòng kiêu ngạo” (Châm-ngôn 21:4).

Chúng ta tập tành khiêm nhường, nhưng chẳng ai cần tập tành kiêu ngạo. Kiêu ngạo dường như có sẵn trong con người chỉ chờ cơ hội là bung ra. Muốn kiềm chế nó, phải có lòng yêu thương như Lời Kinh Thánh dạy “tình yêu thương ... chẳng lên mình kiêu ngạo” (Cô-rinh-tô 13:4).

Các nhà tâm lý học cho biết có 4 lãnh vực từ thấp lên cao : Kiêu ngạo trong lãnh vực vật chất, chủng tộc, trí năng và tâm linh.

Nhìn vào lãnh vực vật chất, người giàu có thường kiêu ngạo. “Chúng nó nhờ cậy nơi tài sản mình, Phô trương của cải dư dật mình” (Thi-thiên 49:6). Người giàu thường nghĩ mình “có tiền mua tiên cũng được”. Họ thường cố làm ra vẻ bất cần ai, và cũng chẳng cần Đức Chúa Trời. Họ hiu hiu tự đắc : “nói với linh hồn mình rằng: Linh hồn ơi, mầy đã được nhiều của để dành dùng lâu năm; thôi, hãy nghỉ, ăn uống, và vui vẻ. Song Đức Chúa Trời phán cùng người rằng: Hỡi kẻ dại! Chính đêm nay linh hồn ngươi sẽ bị đòi lại; vậy những của cải ngươi đã sắm sẵn sẽ thuộc về ai” (Lu-ca 12:19-20). Họ đâu có biết “sự sống của người ta không phải cốt tại của cải mình dư dật đâu” (Lu-ca 12:15).

Thôi, ai muốn kiêu ngạo thì cứ kiêu ngạo đi. Nhưng Cơ Đốc nhân phải nhớ rằng : “Nếu tôi có để lòng tin cậy nơi vàng, Và nói với vàng ròng rằng: Ngươi là sự nương nhờ của ta; Nếu tôi vui mừng về tài vật tôi nhiều, Và vì tay tôi đã được lắm của ... Nếu lòng tôi có thầm mê hoặc, Và miệng tôi hôn gởi tay tôi; Điều đó cũng là một tội ác đáng bị quan xét phạt; Vì nếu làm vậy, tôi đã từ chối Đức Chúa Trời trên cao kia” (Gióp 31:24-25, 27-28), “Hãy nhớ lại Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, vì ấy là Ngài ban cho ngươi sức lực đoạt được những sản nghiệp” (Phục-truyền luật-lệ ký 8:18). Cơ Đốc nhân giàu có không kiêu ngạo, song nhận biết : “Đức Chúa Trời yêu kẻ thí của cách vui lòng” (II Cô-rinh-tô 9:7).

Con người là một loài sinh vật có tính xã hội, và sự kiêu ngạo có ngay trong xã hội tính. Đó là sự kiêu ngạo về chủng tộc, về giai cấp. Đức Chúa Trời dựng nên loài người, còn loài người chia thành đẳng cấp. Sau mỗi cuộc tranh đấu thành công lại có ngay một số người ngước mặt, vỗ ngực xếp mình vào một đẳng cấp mới. Rồi kiêu ngạo về mầu da, về chủng tộc, về văn minh, về văn hiến, và về giòng họ, tổ tiên.

Thôi ai muốn kiêu ngạo thì cứ kiêu ngạo, nhưng Cơ Đốc nhân phải nhớ rằng : Cứu Chúa chúng ta là Đức Chúa Jêsus-Christ, “Ngài vốn có hình Đức Chúa Trời, song chẳng coi sự bình đẳng mình với Đức Chúa Trời là sự nên nắm giữ; chính Ngài đã tự bỏ mình đi, lấy hình tôi tớ và trở nên giống như loài người; Ngài đã hiện ra như một người, tự hạ mình xuống...” (Phi-líp 2:6-7). Cơ Đốc nhân bởi lòng yêu thương, không phân biệt chủng tộc, giai cấp  nên có thể “giảng Tin Lành cho mọi người” (Mác 16:15), vì Chúa chúng ta “Ngài muốn cho mọi người được cứu rỗi và hiểu biết lẽ thật” (I Ti-mô-thê 2:4).

Pascal nói “Con người là cây sậy có tư tưởng”, Đức Chúa Trời ban cho con người có bộ óc biết suy đoán, có kế hoạch cùng một năng lực phát huy tiềm tàng cách không giới hạn, để con người có thể hiểu biết được thế giới vật chất lẫn thế giới thuộc linh. Và “sự hay biết sanh kiêu căng” (I Cô-rinh-tô 8:1).

Những người kiêu ngạo trong trí năng phần lớn đều do lối tục học mà có. Tục học là người cố thâu thập sự hiểu biết của người khác qua sách vở, qua lời giảng dạy của thầy làm kiến thức cho mình. Tri thức họ, trí não họ nằm trong một kệ sách ngay hàng thẳng lối “trưng” nơi phòng khách cho mọi người lác mắt về cái “kiến văn”. Thành phần này có con mắt ngạo mạn ta đây. Họ quên hết rằng tri thức ta có là do sự lao tâm, lao lực của bao nhiêu người. Họ cũng quên rằng : “Nếu có ai tưởng mình biết điều gì, thật người ấy chưa biết như mình nên biết” (I Cô-rinh-tô 8:2). Học thức thâm sâu như Phao-lô cũng phải thú nhận : “ngày nay tôi biết chưa hết” (I Cô-rinh-tô 13:12) thì làm sao chúng ta kiêu ngạo nổi.

Cơ Đốc nhân “chẳng lên mình kiêu ngạo” về tri thức mình có, song làm theo lời Kinh Thánh dạy : “Hãy hết lòng tin cậy Đức Giê-hô-va, Chớ nương cậy nơi sự thông sáng của con” (Châm-ngôn 3:5). Cơ Đốc nhân có lòng yêu thương luôn biết chia sẻ điều mình hiểu biết về Chúa, về Lời Chúa cho người khác với lòng ước mong mọi người đều hiểu “hiểu biết chân lý”.

Kiêu ngạo trong lãnh vực tâm linh là đáng ngại hơn cả. Người kiêu ngạo trong tâm linh thường là người ngụy biện, là người đạo đức giả, là người luôn thấy mình thánh thiện hơn người khác. Họ tự mãn lớn tiếng : “Người Pha-ra-si đứng cầu nguyện thầm như vầy: Lạy Đức Chúa Trời, tôi tạ ơn Ngài, vì tôi không phải như người khác, tham lam, bất nghĩa, gian dâm, cũng không phải như người ... nầy” (Lu-ca 18:11).

Theo thi sĩ Tường Lưu, “lên mình kiêu ngạo” là tự “làm tượng chạm cho mình” (Xuất Ê-díp-tô ký 20:4).

Cơ Đốc nhân khó “lên mình kiêu ngạo” khi nhận biết “tôi nay là người thể nào, là nhờ ơn Đức Chúa Trời” (I Cô-rinh-tô 15:10).

Thưa anh chị con cái Chúa,

Con cái Chúa chúng ta luôn tập tành “chẳng lên mình kiêu ngạo” ở bất cứ lãnh vực nào vì biết “Đức Chúa Trời chống cự kẻ kiêu ngạo” (Gia-cơ 4:6).

Con cái Chúa chúng ta luôn tập tành “chẳng lên mình kiêu ngạo” vì biết công thức bất di bất dịch : “Sự kiêu ngạo đi trước, sự bại hoại theo sau, Và tánh tự cao đi trước sự sa ngã” (Châm-ngôn 16:18).

Năng lực tập tành “chẳng lên mình kiêu ngạo” chính là tình yêu thương, “Tình yêu thương ... chẳng lên mình kiêu ngạo”.