Con người và thời gian thường gắn liền với nhau. Thời gian chỉ định con ngươi thể nào. Con người dưới 18 tuổi là chưa trưởng thành, phải lệ thuộc vào cha mẹ hay những người trưởng thành trong xã hội. Dưới 18 tuổi chưa được tự chủ, phải lệ thuộc vào ai đó.
Hồi ở Việt Nam, thấy người trẻ mà dám hút thuốc, uống bia, đi xem phim cấm trẻ em dưới 18 tuổi là biết người đó đã trưởng thành. Ngưởi trưởng thành có quyền ra khỏi gia đình, sống theo ý mình và tự quyết định đời sống mình.
Nhưng trên thực tế, trưởng thành không liên hệ đến tuổi tác. Có người đã lớn mà suy nghĩ, hành xử như trẻ con thì không phải là người trưởng thành. Nhưng lại có người còn nhỏ tuổi mà suy nghĩ chín chắn, ăn nói biết đúng hay sai, đối nhân xử thế đúng theo cách cũng được kể là người trưởng thành.
Có những cụ già “cải lão hoàn đồng”, đi đứng không vững, làm đâu hư đó, lệ thuộc vào người thân quen vẫn là người trưởng thành, chỉ tại cái “lão lai tài tận”.
Theo tâm lý học, người trưởng thành là người nhận biết mình và có mơ ước đạt đến một tiêu chuẩn như ai đó mà mình chiêm ngưỡng. Bởi điều này, mà chúng ta từ trưởng thành và luôn tăng trưởng.
Sống trong xã hội, chúng ta có thể tăng trưởng một vài lãnh vực mà ta ưa thích. Nguyên tắc để tăng trưởng :
1. Biết. Muốn biết, chúng ta phải “học”. Tiếng Việt mình có động từ kép “học biết”. Tăng trưởng về “biết” do bằng cấp quy định. Thi sĩ Tú Xương lãnh bằng tú tài đã làm bài thơ :
Viết vào giấy dán ngay lên cột
Hỏi mẹ mày có dốt hay hay
“Rằng hay thì thật là hay
Chẳng hai sao lại đỗ ngay tú tài
Xưa nay em vẫn chịu ngài”.
Ngày nay “Lãnh bằng cấp trưng ngay phòng khách” để mọi người đều thấy, hay in vào danh thiếp giới thiệu mình. Bằng cấp cao thời nay là Tiến Sĩ (Phd), Y Khoa Bác sĩ (MD), Mục Sư Tiến Sĩ, Giáo Sư Tiến Sĩ v.v. Những người bằng cấp cao thường được người đời tặng cho danh hiệu trí thức. Bà Bạch Tuyết làm ngành Nail ở Hoa Kỳ, in danh thiếp :
Bách Tuyệt MD
Chuyên ngành Nail
Người ta ngạc nhiên hỏi bà : Bà có MD tại sao lại làm Nail. Bà trả lời : Tôi là Bạch Tuyết, MD là gốc Mỹ Đen. Gốc Mỹ Đen có tên Bạch Tuyết cũng không thể “trắng” được, nên tạm đổi “Bạch” thành Bách, “Tuyết” thành “Tuyệt”.
Tổng Thống Eisenhoweer đã tỏ ý nghi ngờ giới trí thức vì cái thiếu “khôn ngoan” của họ, trong bài diễn văn đọc tại Los Angeles, CA vào năm 1954 : “Trí thức là người dùng rất nhiều chữ để nói những điều họ ‘biết’ rất ít”. Có một thời, người Pháp cho rằng : Trí thức là những người bất lực không đi lính và cũng không làm thợ được. Hạng trí thức này đúng là “Trí thức đến, trí thức đi, bằng cấp ở lại”.
Người có nhiều bằng cấp chưa chắc đã “khôn ngoan”. “Khôn ngoan” và “tri thức”. “Tri thức” cho ta nguyên tắc. “Khôn ngoan” cho ta biết “tùy cơ ứng biến”. Cái mức độ “tăng trưởng” khôn cũng khó đo lường.
Người Việt mình nhận định về khôn, thì “khôn ngoan” là chân chính, kế đến là “khôn khéo”. Ca dao ta có câu : “Lời nói không mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” là “khôn ngoan”. Việt kiều về nước thăm bà con. Bà con nhắn nhủ nhau : “Lời nói không mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho lòi tiền ra” là “khôn khéo”.
Các thứ khôn bất chính gồm : khôn lanh, khôn lỏi, khôn ranh, khôn vặt. Những loại “khôn” này đòi hỏi khả năng “giả vờ” để đánh lừa người thiếu “khôn ngoan”. Khôn như Lão Tử vẫn bị học giả Lâm Ngữ Đường cho là dại. Ông viết trong cuốn Importance De La Vie có câu “Lao Tsien est un sacré idiot”, ông cho “Lão Tử là một ông thánh chí ngu”. Chính chúng ta cũng có người cho là “khôn”, có người cho là “dại”. Nhưng đối với Cơ-đốc nhân, lời Kinh Thánh dạy chúng ta như sau : “Chớ cho mình là khôn ngoan” (Rô-ma 12:16).
Cơ-đốc nhân không “biết” để khôn, nhưng được “biến đổi” để khôn.
2. Biến đổi. “Biến đổi” của Cơ-đốc nhân được Kinh Thánh xác chứng : “Vậy, nếu ai ở trong Đấng Christ, thì nấy là người dựng nên mới” (II Cô-rinh-tô 5:17), “Bởi sự rửa về sự lại sanh và sự đổi mới của Đức Thánh Linh mà Ngài đã rải ra trên chúng ta cách dư dật bởi Đức Chúa Jêsus Christ, Cứu Chúa chúng ta; hầu cho chúng ta nhờ ơn Ngài được xưng công bình, trở nên con kế tự của Ngài trong sự trông cậy của sự sống đời đời” (Tít 3:5-7). Cơ-đốc nhân là “Người thánh và rất yêu dấu của Ngài” (Cô-lô-se 3:12).
Vua Sô-lô-môn được kể là vị vua “khôn ngoan”, chính vua cho biết : “Kính sợ Đức Giê-hô-va, ấy là khởi đầu sự khôn ngoan” (Châm-ngôn 9:10). Thời Tân Ước, Cơ-đốc nhân được “chính Chúa sẽ ban sự khôn ngoan cho con” (II Ti-mô-thê 2:7), qua Lời Ngài : “Nguyền xin lời của Đấng Christ ở đầy trong lòng anh em, và anh em dư dật mọi sự khôn ngoan” (Cô-lô-se 3:16), một thứ “khôn ngoan từ trên mà xuống” (Gia-cơ 3:17).
Cơ-đốc nhân được “biến hóa bởi sự đổi mới” mà có sự “khôn ngoan”, mà cao hơn hết là : “biết ý muốn tốt lành, đẹp lòng và trọn vẹn của Đức Chúa Trời là thể nào” (Rô-ma 12:2), là biết “ý muốn” Chúa đối với mình qua ân tứ Thánh Linh để làm công việc Chúa giao. Biết ân tứ mình có và luôn trao dồi ân tứ để ân tứ luôn tăng trưởng, hầu “ơn Ngài ban cho tôi cũng không phải là uổng vậy” (I Cô-rinh-tô 15:10), cũng “đừng bỏ quên ơn ban trong lòng con” (I Ti-mô-thê 4:14), mà còn “lấy ơn mình đã được mà giúp lẫn nhau, khác nào người quản lý trung tín giữ các thứ ơn của Đức Chúa Trời” (I Phi-e-rơ 1:16), và ơn luôn tăng trưởng “ơn càng thêm ơn” (Giăng 1:16).
“Khôn ngoan” cũng cần được tăng trưởng, bởi sự “thêm” lên như Lời Kinh Thánh dạy: “Vậy nên, về phần anh em, phải gắng hết sức thêm cho đức tin mình sự nhân đức, thêm cho nhân đức sự học thức, thêm cho học thức sự tiết độ, thêm cho tiết độ sự nhịn nhục, thêm cho nhịn nhục sự tin kính, thêm cho tin kính tình yêu thương anh em, thêm cho tình yêu thương anh em lòng yêu mến. Vì nếu các điều đó có đủ trong anh em và đầy dẫy nữa, thì ắt chẳng để cho anh em ở dưng hoặc không kết quả trong sự nhận biết Đức Chúa Jêsus Christ chúng ta đâu” (II Phi-e-rơ 1:5-8). Sự “khôn ngoan” này chính chúng ta nhận biết. Người ngoài có khi không nhận ra sự “khôn ngoan” mà còn cho là “ngu dại”, một loại “ngu dại vì cớ Đấng Christ” (I Cô-rinh-tô 4:10).
Thưa quý anh chị con cái Chúa,
Sự tăng trưởng của Cơ-đốc nhân không theo thời gian cùng sự hiểu biết, mà theo “lòng yêu mến Chúa” với lòng “ham thích sữa thiêng liêng của đạo (Lời Chúa), như trẻ con mới đẻ vậy, hầu cho anh em nhờ đó lớn lên (tăng trưởng)” (I Phi-e-rơ 2:2).
“Yêu mến Chúa” phải như Lời Chúa Jêsus dạy : “Ngươi phải hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn, hết sức mà kính mến Chúa là Đức Chúa Trời ngươi” (Mác 12:30). Tiếng Việt mình “hết” là không còn, “hết” là tất cả. Để “yêu mến Chúa hết lòng”, con cái Chúa chúng ta chỉ có cách “hãy tôn Đấng Christ, là Chúa, làm thánh trong lòng mình” (I Phi-e-rơ 3:16), và “Đấng Christ là sự sống của tôi” (Phi-líp 1:21).
